İcra takibinde borçlunun elindeki en etkili ve en kısa ömürlü savunma aracı, ödeme emrine itirazdır. İlamsız takipte bu hak yedi günlük bir pencereye sıkışmıştır ve bu pencere kapandığında takip kesinleşir, tartışma artık borcun varlığı üzerinde değil haczin sınırları üzerinde yürür. Bu rehber, İİK ve HMK uygulamasında itirazın şekline, muhatabına ve içeriğine ilişkin usul hatalarını önlemeye odaklanır.
Süre Nereden Başlar
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği günü izleyen günden işlemeye başlar. Bu nedenle ilk yapılacak iş, tebligat parçasını incelemektir: tebliğin kime, hangi adreste, hangi şerhle yapıldığı çoğu zaman süre tartışmasının tamamını belirler. Adres kayıt sistemindeki adrese yapılan tebliğ ile bilinen adrese yapılan tebliğ farklı sonuçlar doğurur. Tebligat usulsüzse, öğrenme tarihi esas alınarak usulsüz tebligat şikâyeti yoluna gidilir; bu şikâyet, kaçırılmış görünen süreyi kurtarabilecek tek yoldur.
İtirazın Üç Ayrı Yüzü
- Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği, takas edildiği veya zamanaşımına uğradığı ileri sürülür.
- İmzaya itiraz: Senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiasıdır; ayrıca ve açıkça yapılmazsa imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetkiye itiraz: Takibin yanlış icra dairesinde başlatıldığı iddiasıdır ve yetkili daire gösterilerek yapılmalıdır.
Sık Yapılan Usul Hataları
- Faize veya ferilere itiraz edilecekken sadece asıl borca itiraz edilmesi
- İtirazın dilekçeyle icra dairesi yerine doğrudan mahkemeye verilmesi
- Kambiyo senetlerine özgü takipte itirazın icra dairesine yapılması; bu takip türünde başvuru icra mahkemesine ve daha kısa bir sürede yapılır
- Yetki itirazıyla birlikte esasa ilişkin itirazın hiç ileri sürülmemesi
- Mal beyanı yükümlülüğünün, itiraz edildi diye ihmal edilmesi
İtirazdan Sonra Ne Olur
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; ancak bu bir bitiş değil, ikinci aşamanın başlangıcıdır. Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna ya da genel mahkemede itirazın iptali davasına başvurabilir. Borçlu açısından kritik nokta şudur: itiraz dilekçesinde ileri sürülmeyen sebepler, sonraki aşamada aynı rahatlıkla tartışılamaz. Bu nedenle itiraz, aceleye getirilen bir form doldurma işi değil, savunmanın çerçevesini çizen ilk beyandır.
Yedi Günlük Takvimin Yönetimi
Süre, günü gününe değil, ilk gün ile son gün ayrı ayrı işaretlenerek yönetilmelidir. Belge toplama, imza incelemesi için örnek imza temini ve dilekçenin hazırlanması aynı hafta içine sığdırılacağından, son güne bırakılan başvurular çoğunlukla eksik içerikli olur. Adli tatil ve resmî tatillerin süreye etkisi de baştan not edilmelidir.
Buradaki açıklamalar bilgilendirme niteliğindedir; takibin türü, dayanağı ve tebligatın durumu sonuçları esaslı biçimde değiştirebileceğinden dosyanızın kendi koşullarına göre hukuki destek almanız önerilir.